Fandom

Sferopedia

Wieloświat

4433strony na
tej wiki
Dodaj nową stronę
Dyskusja1 Udostępnij

Wieloświat (ang. Multiverse) to ogół wszystkich planów egzystencji i połączeń między nimi. To najbardziej ogólna jednostka kosmiczna obejmującą wszystko to co istnieje, może istnieć, a nawet (jak sadzą niektórzy) to co nie istnieje. Tworzą ją trzy zasadnicze części zwane poziomami egzystencji: Plany Wewnętrzne, Plan Materialny, Plany Zewnętrze. Podróże między nimi umożliwiają Plany Przechodnie oraz portale.

Wieloświat jest nieskończony w sensie przestrzennym i czasowym (patrz Jedność Kręgów). Składające się na niego plany Wewnętrzne i Zewnętrzne również są nieskończone w swych rozmiarach. Podobnie Plan Materialny - choć zatopione w nim światy mają skończoną wielkość bowiem zamknięte są w kryształowych kulach to otaczające je morze flogistonu jest bezkresne.

Wieloświatem rządzą różne siły w zależności od jego rejonów. Na planie materialnym w ogólności obowiązują takie same prawa fizyki, jednak różna jest siła oddziaływania magii lub nie ma jej wcale. Na Planach Zewnętrznych największą siłą jest ludzka wiara, która dosłownie i z większą łatwością niż na Pierwszej Materialnej może czynić cuda. Bóstwa mogą kształtować rzeczywistość siłą woli w obrębie swojej domeny. Na niektórych sferach mogą to czynić również ludzie, takie plany nazywane są wysokomorficznymi i należą do nich na przykład Limbo. Wiele sfer cechuje się również pewnymi aberracjami praw fizyki jak choćby Plan Żywiołu Powietrza, gdzie obowiązuje nieważkość, lecz możliwe jest poruszanie się za pomocą siły woli.

Poziomy EgzystencjiEdytuj

Multiverse1.jpg

Poglądowy szkic Wieloświata

Plany WewnętrzneEdytuj

Wielowymiarowa przestrzeń gdzie w odwiecznej zupie entropii mieszają się ze sobą wszystkie żywioły i skąd bierze swój początek cała materia, z której zbudowane są wyższe poziomy. To nieustający we wrzeniu tygiel zjawisk i substancji, które ludzie od wieków utożsamiali z podstawowymi składnikami i siłami natury. Tutaj najgorętsze ognie mieszają się ze zwałami ziemi, błyskawice tną obłoki pary, a chmury popiołów spadają w bezkresną próżnię.

Information icon.svg.png Zobacz więcej w osobnym artykule: Plany Wewnętrzne.

Pierwszy Plan MaterialnyEdytuj

Dom niezliczonych rzesz śmiertelników. Nieskończona przestrzeń wypełniona flogistonem - tajemniczym kosmicznym eterem, w którym tkwią zanurzone olbrzymie sfery z niezniszczalnego kryształu, wiążące w sobie całe układy planetarne. Wnętrza tych sfer są zwane po prostu światami, gdyż to właśnie tam mieszczą się takie miejsca jak Toril, Eberron czy Krynn.

Information icon.svg.png Zobacz więcej w osobnym artykule: Plan Materialny.

Plany ZewnętrzneEdytuj

Siedemnaście wymiarów odzwierciedlających wszystkie możliwe charaktery śmiertelników, stworzonych z ich wiary w życie po śmierci i ostatecznie miejsce do którego wędrują ich dusze, gdy zginie materialne ciało. Krainy targane przypływami wiary i siłą woli, gdzie los istoty zależy od jej determinacji i świadomości. Dziedziny rządzone przez wszechwładne lecz również śmiertelne bóstwa, zamieszkałe przez stworzenia wysnute z ludzkich marzeń lub koszmarów oraz zastępy oczekujących na ostateczne spełnienie lub potępienie.

Information icon.svg.png Zobacz więcej w osobnym artykule: Plany Zewnętrzne.

Plany PrzechodnieEdytuj

Istnieją również plany umożliwiające podróż pomiędzy wyżej wymienionymi. Plan Eteryczny łączy Plany Żywiołów z Planem Materialnym. Plan Astralny łączy Plan Materialny z Planami Zewnętrznymi. Wielu uczonych skłania się ku założeniu, że w myśl Reguły Trójek powinien istnieć także plan łączący Plany Zewnętrze z Wewnętrznymi. Nadano mu nazwę Ordial, jednak jak dotąd nikomu nie udało się na niego dostać ani w żaden sposób udowodnić jego istnienia. Do Planów Przechodnich zaliczamy także Plan Cienia, który dotyka Plan Materialny oraz prowadzi do alternatywnych rzeczywistości, odmiennych kosmologi lub innych Planów Materialnych [1]. Kraina Snów łączy się z każdym znanym planem.

Information icon.svg.png Zobacz więcej w osobnym artykule: Plany Przechodnie.

Inne PlanyEdytuj

Wieloświat jest pod każdym względem wyjątkowy i dlatego nie wszystkie jego aspekty zostały dobrze zrozumiane. Istnieje wiele sfer, które wymykają się prostej kwalifikacji. Należy do nich Plan Energii Temporalnej - niezmierzony ocean piasków czasu, który podobno tworzy sam czas i umożliwia jego upływ. Odległa Dziedzina to najbardziej obce, bezkształtne i niemożliwe miejsce znane obieżysferom. Być może otacza ono cały Wieloświat lub jest przestrzenią pomiędzy innymi wymiarami.

Prawdy WieloświataEdytuj

LittleMultiverse.jpg

Widoczne nad Iglicą Sigil uznawane mylnie za centrum wieloświata

Opisują podstawowe i fundamentalne zjawiska kształtujące oblicze Wieloświata jako całości:

Centrum WieloświataEdytuj

Nie istnieje takie miejsce, które można by uznać za centrum Wieloświata. Każdy ma swoje poglądy na ten temat i choć wielu planarnych uznaje Sigil za ośrodek życia sfer, zaś każdy mieszkaniec planu materialnego uważa, że to właśnie jego świat jest środkiem wszechrzeczy, to w obliczu nieskończoności planów, każde miejsce jak tak samo ważne jak każde inne. Nieistotne jak bardzo wpływowe jest dane miejsce, nigdy nie stanie się ono sercem Wieloświata, które mógłby nadać mu sens.

Jedność KręgówEdytuj

Outer Planes.jpg

Wielkie Koło, przykład jedności kręgów

Sfery poruszają się po okręgach, zarówno dosłownie jak i w przenośni. Rzeka Okeanos wypływa z Talazji, by w wirach Aqualloru powrócić do swych źródeł. Sigil przyjmuje postać okręgu, bez podziałów i granic. Plany Zewnętrze układają się w kształt Wielkiego Koła, którego piastą jest Iglica. Wieloświat ani żadna jego część nie miała początku i nie będzie mieć końca. Każda rzecz zmienia się i przeobraża się, stając się przyczyną kolejnych wydarzeń. Każde nasze działanie, choćby z pozoru najbłahsze i najmniej istotne zatoczy krąg i wrócą do nas jego skutki.

Reguła TrójekEdytuj

Innerplanes.jpg

Plany wewnętrzne, przykład reguły trójek

Wszystko ma tendencję do występowania trójkami. Dotyczy to zarówno zjawisk życia codziennego jak i zdarzeń na skalę kosmiczną. Już same Prawdy Wieloświata tworzą trójkę. Istnieją także trzy poziomy egzystencji - Plany Wewnętrzne, Materialne i Zewnętrzne. Istnieją trzy rodzaje moralności - dobro, zło i neutralność. Pomiędzy ładem i chaosem występuje równowaga. Pomiędzy ogniem i ziemią płynie magma. Rzuć monetą - wypadnie orzeł lub reszka ale może tez ona upaść na kant. Mieszkańcy Wieloświata mają na uwadze tę zasadę i dobrze wiedzą, że tam gdzie możliwe są dwie ewentualności, trzecia czeka ukryta gdzieś pod powierzchnią. Oczywiście, Reguła może wynikać tylko i wyłącznie z ludzkiej wiary w nią, lub obiektywnej interpretacji faktów, co jednak nie neguje wcale jej prawdziwości.

W Eberronie wielką wagę przywiązuje się do liczby 13 (tzw. tuzina piekarza).

PoczątkiEdytuj

Początki i stworzenie wieloświata to temat wielu dywagacji.

  • Plany Wewnętrzne: Zgodnie ze znanymi jego prawami, to Plany Wewnętrzne ze swojej surowej materii żywiołów poprzez Plan Eteryczny stworzyły Plan Materialny. Dokładniej to Kryształowe Sfery, w których znajdują się układy planetarne Pierwszej, składają się z żywiołów.
    • Wyznawcy boga Ptaha utrzymują, iż jest on stwórcą Wieloświata. Bóg ów patronujący tworzeniu, sztuce i rzemiosłu, był ponoć niegdyś władcą całego egipskiego panteonu na zrujnowanym dziś planie Pelion. Z jakiegoś powodu przeniknął ten stan, władza przeszła w ręce żywszego boga Ra, zaś Ptah na zawsze przeniósł się na Plan Eteryczny, gdzie znany jest jako Otwieracz Drogi, znając przejścia do każdego miejsca Wieloświata. W dodatku bliskość Planów Wewnętrznych sugeruje jego bliski związek z pierwotnymi esencjami tworzenia. Sami Wyznawcy Źródła za źródło wszelkiego boskiego tworzywa uważają nie tyle Plany Żywiołów, co właśnie Plan Eteryczny, gdzie mają swoją siedzibę. Ptah nie jest nadbogiem unikającym śmiertelników, wbrew przeciwnie, byle śmiertelnik może go spotkać, lecz każdy arogant zostaje natychmiastowo przeniesiony w odległe miejsce w planach. Takiej mocy nie posiada żadne inne bóstwo i może to wskazywać w istocie na wyjątkowość Ptaha. Być może był on inicjatorem powstania wieloświata.
  • Plan Materialny: Planety i inne ciała niebieskie są mieszanką wszelkich żywiołów, a przestrzeń między nimi to sam pseudożywioł próżni.
    • Nieznane jest pochodzenie Flogistonu między Kryształowymi Sferami.
    • Tak samo, nieznana jest przyczyna istnienia Planu Materialnego w takiej formie. Dlaczego zamiast bycia jedną przestrzenią, składa się z Kryształowych Sfer oddzielonych palnym strumieniem Flogistonu (który jest odseparowany od Planu Eterycznego jak i Astralnego, mimo swojego sąsiedztwa z Planem Materialnym).

Śmiertelne rasy światów materialnych swoimi wierzeniami dały początek bogom, niebiosom i piekłom, a więc Planom Zewnętrznym.

  • Plany Zewnętrzne: Greckie wierzenia o początku świata jako chaosie mogą być słuszne, gdyż powszechnie uważa się, że pierwszym planem była chaotyczna zupa żywiołów, Limbo albo jego pierwotna postać. Dopiero z niego wynurzały się obszary ładu i naradzały się początki nirwany znanej dziś jako Mechanus. Idee porządku i chaosu zdają się być pierwotniejsze, niż podział na dobro i zło, który musiał pojawić się później, gdyż to moralność narodziła się dopiero w śmiertelnych rasach. Plany Zewnętrzne w taki sposób zaczęły nabierać kształtu znanego dzisiaj, otrzymały setki nazw, stały się domem wielu kultur, spłodziły wiele istot planarnych, z czego większość jest dziś nieznana.
    • Początki wielu planów są nieznane, choć w szóstej warstwie Baatoru mieszkali niegdyś, pogrzebani w niej głęboko starożytni baatorianie, starsi od Baatezu.
    • Równie prastarzy są Baernalothowie z rasy Yugolothów, którzy stworzyli te czarty, a jeden z nich nawet rozpoczął Wojnę Krwi poprzez próbę oczyszczenia czartów z prawa i chaosu (a więc prawo i chaos musiały już istnieć wcześniej).
    • W Otchłani mieszkają przedstawiciele prastarych demonów obyrithów, których postać, szaleństwo i okropieństwa są wykraczającymi poza akceptację wieloświata i rzeczywistości, ohydnymi wynaturzeniami. To z kolei wskazuje na kolejną pierwotność, bądź związek z miejscami poza czasem i przestrzenią jak Odległa Dziedzina, światem bez jakiejkolwiek formy (która jest jednym z elementów prawa i porządku w planach). Niewiele wiadomo o prapoczątkach innych planów.
    • Na Celestii nawet archoni nie są od zawsze, gdyż ich Hebdomadę, najwyższą siódemkę, stanowi siódemka śmiertelnych męczenników, którzy po śmierci zajęli, bądź wyewoluowali do tych stanowisk.
    • Modrony na Mechanusie nieprzerwanie powstają z rdzenia energii w swojej krainie, Regulusie. Nie wiadomo jaki był ich początek.
    • Nieznane są losy niektórych warstw jak odizolowany Belierin na Elizjum, czy niezbadane dno Ocanthusa na Acheronie. Nieznane są nieskończone przepaście Nessusu, czy Pandemonium i nie jest ich naturą być poznanymi.
  • Sigil: Wielką niewiadomą jest również Sigil, Miasto Drzwi stanowiące jakby element reguły wieloświata o jego Centrum. Sigil w istocie znajduje się w centrum Zewnętrza, na szczycie nieznanego pochodzenia Iglicy, ponad planem pomiędzy wszystkimi innymi, nie należąc w sumie do żadnego. Aby jednak centrum wieloświata nie było jasno określone, Sigil ma kształt torusa, zgodnie z Regułą Kręgów sugerując, że nie ma jednej właściwej prawdy, nawet na pochodzenie wieloświata. Nie ma centrum, początku i końca. Tak jak nieznane jest pochodzenie opiekunki Sigil, Pani Bólu, tak nieznane jest pochodzenie samego miasta.
  • Kosmologia Athasu: Podobnie jak Sigil wielką niewiadomą jest też cały świat Athasu. Ulokowany w Granicznym Eterze posiada własną kosmologię. Plany Szarości, Czerni oraz własne plany żywiołów i parażywiołów działają na kompletnie indywidualnych zasadach. Nie wiadomo skąd brane są tam dusze, bo wszelkie z tych niematerialnych planów ma charakter "wampirzy" - pożerają z czasem wszystko co tam się znajduje bez względu na wszystko, więc i wszelkie Chrzcielnice Dusz nie mogłyby tam przetrwać długotrwale. Wszelcy bogowie nie mają możliwości ingerencji w ten świat a równocześnie nie są znane żadne próby wejścia do środka, więc nie wiadomo czy Moce straciłyby tam swoje siły.
    • Problem Kalidnay: w powyższym kontekście problematycznym jest fakt przerzucenia Kalidnay. Niegdyś to miasto istniało na planie materialnym Athasu, aktualnie istnieje równolegle na planie materialnym, w Szarości oraz na Półplanie Grozy. To wskazywałoby na jakąś wspólną genezą lub związania pomiędzy tymi dwoma światami.
  • Poza wieloświatem: Zdaje się być pewne, że poznawalny wieloświat to nie wszystko co istnieje. Przemawia za tym wiele poszlak:
    • Istnienie nadbóstw, takich jak Ao z Torilu, czy Wysoki Bóg z Krynnu, które odpowiedzialne były w jakimś stopniu za stworzenie światów. Istnienie takich nadbogów, nie mieszających się w sprawy śmiertelników, a jedynie bogów, budzi wątpliwości na temat pochodzenia bogów jedynie z wierzeń śmiertelników.
      • Ao nadał istnienie Przestrzeni Krain, oddzielił światłość od ciemności dając życie zwalczającym się siostrom Selune i Shar.
      • Wysoki Bóg zaś zaprojektował świat (znany później wśród obieżysferów jako Przestrzeń Krynn), po czym zapisał swoje słowa w Tobril, księdze wszelkiej wiedzy. Później dał początek trzem bogom, Paladine'owi, Takhisis oraz Gileanowi, który miał strzec otrzymanego Tobrilu. Razem bóstwa miały wdrażać w życie plan Wysokiego Boga. Pojawiła się wtedy siła, bóg, zwany Chaosem, który pragnąc jedynie zniszczenia i rozkładu, sycił się tymi zjawiskami z całego świata, a następnie ogłosił Ojcem Wszystkiego i Niczego. Pomimo przybranego tytułu, "Niczego" w nazwie sugeruje na to, że Nicość jest w Wieloświecie jakąś formą bytu. Wskazuje również na to fakt, że inne bóstwa ostatecznie wygnały Chaos poza świat w Nieznane (ang. Beyond). Gdziekolwiek to nie jest, najprawdopodobniej znajduje się poza wieloświatem.
    • Frakcje filozoficzne również utrzymują istnienie czegoś nieokreślonego poza granicami Wieloświata i jego śmiertelnym pojmowaniem:
      • Atar czy Wyznawcy Źródła wierzą w istnienie większego oświecenia, czy czegokolwiek poza Wieloświatem. Poprzez doskonalenie się, czy reinkarnację, wierzą w rozwój na szczeblu ewolucji duchowej, oświecenia. Faktol Bogowców stał się poprzez to bogiem, lecz wciąż filozofia nie pozwala na tym poprzestać, skłaniając go do rozwijania się dalej, być może mając na celu osiągnąć wyższy stan, a nawet opuścić Wieloświat przy ogarnięciu jakiejś nieziemskiej mądrości.
      • Grabarze zaś wierzą w idee Prawdziwej Śmierci, leżące poza nieśmiertelnością, nieumarłym stanem, nawet Oczekującymi, czy zespoleniem się z planem. Wierzą w coś, co oczekuje dalej i jest prawdziwym wyzwoleniem.
      • Straż Zagłady wierzy w entropiczny rozkład całego Wieloświata i jego wyzwolenie, gdy wszystko zostanie obrócone w pył. Może to mieć związek z ideami boga Chaosu ze świata Krynn. Ich zdaniem prawdziwe obrócenie w pył i rozkład wszelkich planów ostatecznie wyzwoli Wieloświat z fałszywych okowów.
    • Swego czasu istniał bóg nienarodzonych dusz, Desayeus, lecz został on uwięziony (na Agationie) przez sprzymierzoną grupę innych mocy, gdyż z racji na niepisaną umowę między bóstwami (Zakaz Nienarodzonych), nikt nie ma prawa ingerować w nienarodzonych jeszcze śmiertelników, dając im wolne prawo wyboru. Jako, iż taki bóg istniał, jest to kolejny dowód na istnienie czegoś poza Wieloświatem. Tym razem miałoby to być jakieś miejsce poza doczesnością, gdzie istnieją dusze, jaźnie, czy byty śmiertelników jeszcze przed ich narodzeniem.
    • Istnieją ksenomanci, czarownicy oddający się kontemplacji idei ontologicznych poza czasem, przestrzenią i rozumem. Choć planem, z którego pochodzą głosy skrzywionego oświecenia, którego dostępują, jest Odległa Dziedzina, samo istnienie takiego miejsca sugeruje na możliwość skrajnego oderwania i niezależność od praw Wieloświata.

Mieszkańcy planówEdytuj

Plany kipią wprost od różnorodności i niezwykłości gatunków, które można tam spotkać. Każdego jednak można dość łatwo przyporządkować do jednej z pięciu kategorii. Istoty pochodzące z Planu Materialnego nazywane są Pierwszakami. Rasy rodzące się i umierające wśród planów, czy to zewnętrznych czy wewnętrznych to Sferowcy. Oczekującymi nazywamy duchy śmiertelników, które odrodziły się na planach odpowiadających ich charakterom. Gestorzy to istoty stworzone lub przemienione przez bogów i będące u nich na służbie. Moce w końcu to po prostu bogowie zamieszkujący rozmaite plany. Gorąco zalecane jest nie szufladkowanie na pierwszy rzut oka żadnej istoty, jako należącej do którejś z grup. Skutki błędu mogą być opłakane.

Magia na planachEdytuj

Tylko pierwszak albo wyjątkowy trep mógłby pomyśleć, że magia działa na wszystkich planach tak samo. W Wieloświecie, który posiada plany będące esencją żywego ognia, całkowitej doskonałości, wyjącej rozpaczy, całkowitego rozkładu i innych rzeczy, jednolita natura magii jest niemożliwa. Niektóre uwarunkowania są oczywiste, jak na przykład użycie przeciw biesowi Świętego słowa na jego ojczystym planie. Inne są bardziej zawoalowane, na przykład możliwość przyzwania dżina na Ysgard. Rzecz jasna, doświadczenie jest najlepszym nauczycielem, ale niekiedy może być dla śmiałka śmiertelne. Dlatego co rozsądniejsi zasięgają języka na temat warunków, panujących na planie, na który się wybierają.

Information icon.svg.png Zobacz więcej w osobnym artykule: Magia na planach.

Planarne podróżeEdytuj

Jedną z najcudowniejszych właściwości planów jest możliwość szybkiego przemieszczania się z miejsca na miejsce. Sposobów i środków podróży jest mnóstwo, a większość pozwala znacznie skrócić najoczywistszą, zdawałoby się drogę i ominąć co bardziej niebezpieczne miejsca. Do najpopularniejszych środków międzyplanarnego transportu należą portale, połączenia, wiry żywiołów, stawy koloru i wiele innych.

Information icon.svg.png Zobacz więcej w osobnym artykule: Planarne podróże.

PrzypisyEdytuj

  1. Księga Planów str. 60-61

ŹródłaEdytuj

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki